Jednym z głównych wyzwań dla każdego pszczelarza jest kontrola roztocza varroa. Ten drobny pasożyt o wielkości jednego do dwóch milimetrów jest bowiem najniebezpieczniejszym wrogiem pszczół. Roztocza kolonizują i rozmnażają się w czerwiu, ukrywają się między segmentami na ciele pszczół i wysysają ich płyny ustrojowe, przez co osłabiają pszczoły i jednocześnie przenoszą infekcje wirusowe. Obecność roztoczy prowadzi do powstawania zdeformowanych i chorych pszczół, a bez interwencji ich atak nieuchronnie prowadzi do śmierci całej rodziny pszczelej. Problem z warrozą dotyczy wszystkich hodowców – bez względu na liczbę uli.
Jednym z głównych wyzwań dla każdego pszczelarza jest kontrola roztocza varroa. Ten drobny pasożyt o wielkości jednego do dwóch milimetrów jest bowiem najniebezpieczniejszym wrogiem pszczół. Roztocza kolonizują i rozmnażają się w czerwiu, ukrywają się między segmentami na ciele pszczół i wysysają ich płyny ustrojowe, przez co osłabiają pszczoły i jednocześnie przenoszą infekcje wirusowe. Obecność roztoczy prowadzi do powstawania zdeformowanych i chorych pszczół, a bez interwencji ich atak nieuchronnie prowadzi do śmierci całej rodziny pszczelej. Problem z warrozą dotyczy wszystkich hodowców – bez względu na liczbę uli.
Metody leczenia warrozy i sublimacja kwasu szczawiowego
Na rynku istnieje kilka metod walki z warrozą, jednak do najszybciej rozprzestrzeniających się należy sublimacja (odparowanie) kwasu szczawiowego. Przy tym postępowaniu krystaliczny biały kwas szczawiowy (wizualnie podobny do cukru pudru) w urządzeniu ulega sublimacji – czyli zmienia się bezpośrednio z substancji stałej w gaz, nie przechodząc przez stan ciekły. Strumień pary jest następnie wdmuchiwany do ula, gdzie kwas szczawiowy kondensuje na ramkach i pszczołach oraz skutecznie niszczy roztocza.
Dokładna zasada działania kwasu szczawiowego na warrozę nie jest jeszcze w stu procentach znana, ale jego skuteczność w walce z roztoczami varroa destructor jest udowodniona. Przy prawidłowym stosowaniu nie jest szkodliwy dla pszczół ani dla miodu – z miodu odparowuje w ciągu dwóch tygodni, a poziom kwasu w nim wraca do naturalnej wartości. Kwas szczawiowy jest ponadto naturalnym składnikiem wielu roślin (na przykład szczawiu), ale należy pamiętać, że jest to kwas: nie jest całkowicie nieszkodliwy.
Podczas manipulacji i samego stosowania konieczne jest używanie odpowiednich środków ochronnych: odzieży roboczej, maski z filtrem co najmniej klasy ABE P3 i rękawic chemoodpornych. Pary kwasu są niebezpieczne przy wdychaniu, a substancja łatwo przenika przez skórę.
Urządzenia do sublimacji kwasu szczawiowego
Na rynku dostępna jest szeroka gama urządzeń o różnych zasadach działania i przedziałach cenowych, od podstawowych po profesjonalne modele. Zasada jest jednak zawsze taka sama – kwas szczawiowy jest podgrzewany do optymalnej temperatury, a powstała para jest wdmuchiwana do ula.
Wśród pszczelarzy panują różne opinie na temat procedury sublimacji, konkretnie dotyczące temperatury, ilości i częstotliwości stosowania. Doświadczenia użytkowników pokazują, że:
-
Optymalna dawka kwasu szczawiowego (kwas szczawiowy dwuwodny) to 1–3 gramy na ul – 1 gram wystarcza dla mniejszych rodzin, 3 gramy dla silnych rodzin. Dla przeciętnego ula zaleca się około 2 gramy.
-
Sublimacja rozpoczyna się w około 157 °C, w tej temperaturze proces jest powolny i grozi kondensacja wewnątrz urządzenia. Idealne jest podgrzewanie w zakresie 200–230 °C.
-
Opinie na temat częstotliwości zabiegów różnią się. W zamkniętym czerwiu roztocz przeżywa do 11–12 dni, dlatego do tego czasu zabiegi są mniej skuteczne. W sezonie zaleca się cykl 5–7 aplikacji w odstępach kilku dni, następnie w okresie po ostatnim poborze miodu aż do jesieni. Sublimacja nadaje się również jako końcowy zabieg przed zimowaniem, zawsze przy temperaturze zewnętrznej powyżej 10 °C, gdy zimowy kłąb pszczół jest rozluźniony.
Zasadnicze jest podejście do zabiegu w sposób ukierunkowany – mierzenie nasilenia inwazji w pasiece i dostosowanie dawkowania oraz sposobu aplikacji do aktualnej sytuacji w rodzinie pszczelej. Tylko w ten sposób osiągniemy skuteczną ochronę rodzin pszczelich oraz wysokiej jakości i zdrowego miodu.
