Kalendarz pszczelarski – sierpień 25

Sierpień to miesiąc urlopów i wakacji, ale dla pszczelarzy oznacza jeden z najważniejszych okresów w roku. Po ostatnim miododajnym pożytku trzeba starannie zadbać o rodziny pszczele, aby były silne i zdrowe na nadchodzący sezon. Czeka nas karmienie, leczenie i sprzątanie uli – wszystko to szybko i efektywnie, ponieważ osy i pszczoły złodziejki nie mogą dostać szansy. Nie zwlekajcie z pracami – tegoroczny sezon wegetacyjny jest przesunięty i trzeba wszystko zdążyć już do połowy sierpnia, aby pszczoły miały czas wytworzyć silne pokolenie zimowe. Bartłomiej (24. 8.) – krótsze dni i mniej pożytku pszczelarskiego. W sierpniu długość dnia skróci się prawie o dwie godziny...

Sierpień to miesiąc urlopów i wakacji, ale dla pszczelarzy oznacza jeden z najważniejszych okresów w roku. Po ostatnim miododajnym pożytku trzeba starannie zadbać o rodziny pszczele, aby były silne i zdrowe na nadchodzący sezon. Czeka nas karmienie, leczenie i sprzątanie uli – wszystko to szybko i efektywnie, ponieważ osy i pszczoły złodziejki nie mogą dostać szansy.

Nie zwlekajcie z pracami – tegoroczny sezon wegetacyjny jest przesunięty i trzeba wszystko zdążyć już do połowy sierpnia, aby pszczoły miały czas wytworzyć silne pokolenie zimowe.

Bartłomiej (24. 8.) – krótsze dni i mniej pożytku pszczelarskiego

W sierpniu długość dnia skróci się prawie o dwie godziny. Kwitnienie głównych roślin pszczelarskich już się kończy i większość pożytku ma raczej charakter pobudzający. Spadź – przeważnie melecytozowa i szybko krystalizująca – też bywa już zebrana. Każda kropla nektaru jest ważna dla założenia zimowego pokolenia pszczół. Dzięki różnorodnemu pyłkowi pszczoły mają nadal wysokiej jakości pokarm do wychowu czerwiu.

Wawrzyniec (10. 8.) – pierwszy znak jesieni

Chociaż sierpień bywa letnim miesiącem, tegoroczne przesunięcia fenologiczne przyspieszyły wszystko prawie o miesiąc. Główny pożytek kończy się i pszczółki znajdą tylko resztki kwitnących ziół (koniczyna biała, osty, łopiany), ewentualnie rośliny polowe (koniczyna łąkowa, lucerna), lub pyłek z kukurydzy. Nie można też lekceważyć pasów zieleni założonych w ramach greeningu – w ciągu lata dostarczają pyłek i nektar, szczególnie jeśli są wcześnie koszone, mogą oferować jeszcze jesienny pożytek. Wśród znaczących roślin miododajnych tych powierzchni znajdują się facelia, gryka, gorczyca, różne koniczyny, a także mniej powszechne gatunki jak świerzbnica czy wyka. W mozaice krajobrazowej zobaczymy też gatunki inwazyjne (nawłoć, rdest, barszcz Sosnowskiego), które mogą zastąpić niedobór źródeł dla pszczół.

Zaczyna się nowy rok pszczelarski

Tak jak drzewa gromadzą zapasy na zimę, tak i pszczelarz przygotowuje rodzinę pszczelą na okres spoczynku. Pszczoły letnie, które przez całe lato pracowały przy zbieraniu zapasów, stopniowo zastępuje młode pokolenie zimowe, mniej zużyte i lepiej odżywione. Trutnie, które spełniły swój cel, są niezbędną częścią naturalnego cyklu – robotnice wypychają je z ula, aby oszczędzać zapasy tylko dla potrzebnych członków społeczności pszczelej.

Praktyczne zadania w sierpniu

• Dostatek wolnych komórek w gnieździe: Rodzina pszczela powinna mieć minimum siedem w pełni obsiadanych plastrów – to oznacza siłę co najmniej 15 000 pszczół na zimę, rodziny produkcyjne są jeszcze silniejsze i temu odpowiada też ilość zapasów.

• Dostatek zapasów: Dobra preparacja oznacza posiadanie około 12–20 kg zapasów (w zależności od siły rodziny). Zapasy umieszczajcie tak, aby matka nie była ograniczona w składaniu jaj i miała przestrzeń do „suszenia" roztworu karmowego.

• Zapasy pyłkowe: Są kluczowe dla wiosennego rozwoju. Jeden plaster pyłkowy wystarcza do wyżywienia tysięcy młodych pszczół wiosną.

• Przestrzeń i higiena w ulu: Dbać o odpowiedni rozkład plastrów, zapobiegać „zatkaniu" gniazda plastrami pyłkowymi, niedostawionym węzą lub silnie spropolisowanymi plastrami. Puste, tzw. żółte węże matki chętnie zapełniają.

• Zdrowie i woda: Regularnie kontrolujcie stan zdrowotny pszczół, przeprowadzajcie leczenie przeciw warrozie. Dbajcie o dostateczny dopływ wody do regulacji temperatury w ulu.

Przy każdej ingerencji w rodzinę pszczelą już w sierpniu myślcie o tym, że wszystko, co teraz przygotujecie, bezpośrednio wpłynie na zimowanie i wiosenny start waszych rodzin pszczelich. Staranna sierpniowa opieka to podstawa udanego roku pszczelarskiego!

Optymalna przestrzeń ulowa do zimowania rodziny pszczelej

Z nadchodzącym końcem lata noce znacznie się ochładzają i pszczoły skupiają się w ciaśniejszy kłąb wokół czerwiu. Nadmiarowe letnie pszczoły w ciągu cieplejszych dni często gromadzą się w podłożu lub siedzą na dennicach – większość z nich nie pozostanie w ulu do zimy. Liczba pszczół powoli spada z letnich maksymalnych 40–60 tysięcy do zimowych 15–20 tysięcy osobników.

Odłączki pszczelarze zwykle przezimowują w jednym korpusie o wymiarach 39×24, podczas gdy silne rodziny produkcyjne potrzebują przestrzeni dwóch korpusów. Przy dostosowywaniu przestrzeni ulowej ważne jest myślenie o tym, że pszczoły już w sierpniu zakładają zimowe gniazdo przy dennicy – stąd zimą przemieszczają się w górę do zapasów, gdzie jest najcieplej. Właściwie wybrany, raczej mniejszy wewnętrzny przestrzeń lepiej utrzymuje ciepło w zimowym kłębie i wiosną umożliwia płynny początek czerwienia i szybki rozwój rodziny pod stropem.

Wysokiej jakości żywienie zimowego pokolenia pszczół

W tym okresie zasadnicze jest zapewnienie dostatku pokarmu dla zdrowego rozwoju zimowego pokolenia pszczół. Gdyby pszczoły miały mało zapasów lub złe odżywianie, matka ograniczy składanie jaj, pszczoły będą bardziej podatne na rabunki i osłabi się ich odporność na choroby. W tegorocznym sezonie karmienie często się przesunęło – pierwsza dawka przyszła już w drugiej połowie lipca, drugą dawkę trzeba podać w ciągu trzech tygodni, idealnie już w pierwszej połowie sierpnia. Pod koniec miesiąca trzeba sprawdzić ilość zapasów i ewentualnie je uzupełnić. Ważne jest, aby pszczoły wylęgnięte po 6 września nie były już obciążone przetwarzaniem zapasów.

Wielu pszczelarzy w tym roku dręczył miód z wysokim udziałem melecytozy, który bardzo szybko krystalizuje i jest nieodpowiedni do karmienia zimą. Możliwości rozwiązania tego cementowego miodu obejmują na przykład ścięcie plastra na węzę i oczyszczenie przez pszczoły, namoczenie w wodzie i wyrobu miodu pitnego, lub przechowywanie takich plastrów w chłodnym miejscu i ich wykorzystanie do wiosennego rozwoju rodziny.

Zdrowie letniego i zimowego pokolenia pszczół

Do udanego przezimowania zasadnicze jest, aby zimowe pszczoły narodzone po 15 sierpnia (w tegorocznym sezonie jednak o tydzień do dwóch wcześniej) były silne, zdrowe i dobrze odżywione. Podobnie pszczoły, które się nimi opiekują, muszą być w dobrej kondycji. Dlatego konieczne jest śledzenie stanu zdrowotnego rodzin pszczelich już od czerwca i lipca. Jeśli porażenie wirusami lub roztoczem Varroa destructor jest znaczne, późniejsze zabiegi w sierpniu czy wrześniu często już nie przynoszą skutecznej pomocy.

Zasadnicze jest regularne śledzenie porażenia roztoczem Varroa. Wśród powszechnych metod monitorowania znajdują się:

• Naturalny opad roztoczy na podkładkę pod ulem,

• zmywanie pszczół cukrem pudrem, alkoholem, wodą z detergentem lub CO₂,

• kontrola czerwiu – szukanie odchodów roztoczy na ścianach komórek, ewentualnie liczenie roztoczy na wyciętym plastrze czerwiowym.

Przy wyższym występowaniu roztoczy konieczne jest rozpoczęcie leczenia za pomocą zatwierdzonych preparatów (formidol, apiguard, kwas szczawiowy, paski gabońskie), ewentualnie zastosowanie środków zootechnicznych – jak usuwanie plastrów trutniowych lub likwidacja silnie porażonych rodzin pszczelich. Wczesne karmienie jednocześnie zmniejsza ryzyko rabunku i reinwazji roztoczy z okolicy.

Nie zapominajcie, że opóźnione zabiegi przeciw roztoczom mogą szczególnie w nietypowych latach zagrozić rodzinie pszczelej życiem.

Sierpień – zamknięcie roku pszczelarskiego

Z czasopisma pszczelarskiego Mgr. Kateřina Šulková - Pasieka Poděbrady